1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer>

Dünya Buğday Ticaretinde ABD Liderliğini Eski Sovyet Ülkelerine Kaptırıyor

PDF Yazdır e-Posta

Prof. Dr. Birol Akgün - Selçuk Üniversitesi, İİBF - Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

ABD’nin küresel siyasetteki rolü göreceli olarak azalıyor. Ancak gözlerden kaçan bir başka gerçek var ki ABD ekonomik alanda da eski gücünü korumakta zorlanıyor. Bunun önemli göstergelerinden biri de dünya buğday piyasasında ABD’nin liderlik rolünü kaybetmesi. Uzun yıllardır dünya buğday piyasasında hem ihracat hacmi hem de fiyat belirleme anlamında üstünlüğünü koruyan ABD, ilk kez bu yıl, 2008-2009 hasat sezonunda, liderliğini eski Sovyet ülkelerine kaptırmış durumda. Rusya, Ukrayna ve Kazakistan’dan oluşan eski Sovyet Ülkelerinin dünya ihracat piyasasındaki toplam payları ABD’nin önüne geçiyor.

Dünya gıda sektörü üzerine ciddi analizleri ile tanınan öncü dergilerden biri olan ABD merkezli Food Business News’de Ağustos 2009 sayısında yayınlanan bir yazıda, eski Sovyet coğrafyasında yer alan ve Rusya öncülüğünde buğday alanında işbirliği yapan birkaç ülkenin toplam buğday ihracatı 2008-2009 döneminde 31,8 milyon tonla rekor düzeye ulaştığı ve rakamın 127 milyon ton olan dünya toplam buğday ihracatının dörtte birini oluşturduğu belirtiliyor. Bu verilere göre, eski Sovyet ülkelerinin ihracatında geçen yıla göre yüzde 50’lik bir artış söz konusu. Aynı dönemde 26,5 milyon ton buğday ihraç eden ABD’nin ise dünya buğday piyasalarındaki rolü üçte-birden yüzde 22’ye gerilemiş durumda.            

Bunun anlamı son yüzyılda ABD ilk kez dünya buğday piyasalarındaki lider rolünü kaybediyor. Yakın döneme kadar ABD buğdayının en önemli ithalatçıları olarak görülen eski Sovyet ülkelerinin bu başarısı göz kamaştırıcıdır ve bunun dünya buğday piyasalarına yönelik stratejik etkileri de olacaktır. Zira dünya buğday pazarını domine eden ülkeler, buğday fiyatlarını da belirleme gücünü eline geçirme şansına sahiptir.             

Bu çerçevede özellikle Rusya’nın dünya buğday pazarının geleceğini belirleyebilmek için ciddi çabalar göstereceğini öngörmek yanlış olmayacaktır. Nitekim Karadeniz limanlarından gerçekleştirilen ihracat konusunda Rusya, Ukrayna ve Kazakistan şimdiden işbirliği yapmaya başlamışlardır. Doğalgaz ve petrol alanında yarattığı Gazprom gibi devlet şirketleri eliyle dünya enerji piyasalarını etkileme gücünü kazanan Rusya, şimdi de benzer taktikleri buğday piyasasında denemek isteyecektir. Nitekim, Devlet Başkanı Medvedev yayınladığı bir kararnameyle Birleşik Hububat Şirketi (OAO) adlı, Gazprom benzeri bir devlet işletmesi kurulması direktifini vermiştir ve bu şirketin üç yıl içinde Rusya’nın buğday ihracatının yarısını kontrol eder duruma gelmesini istemiştir.

Özellikle yüksek kaliteli buğday üretiminin gerçekleştirildiği eski Sovyet ülkeleri artık ithalatçı ülke olmaktan çıkıp, dünyanın en büyük buğday üreticisi ve ihracatçısı ülkeleri haline gelmesinin dünya gıda sektörünü de önemli ölçüde etkileyeceği açıktır. Rusya’nın bu alandaki atacağı manüplatif adımlar dikkatle izlenmelidir.